UAE chính thức rút khỏi OPEC+: Giá dầu thế giới lao dốc, Việt Nam hưởng lợi?

Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) vừa đột ngột tuyên bố rời OPEC và liên minh OPEC+ bắt đầu từ ngày 1/5/2026. Quyết định gây sốc này được dự báo sẽ khiến giá dầu toàn cầu giảm mạnh, qua đó mang lại lợi ích kinh tế đáng kể cho các quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn như Việt Nam.

UAE chấm dứt mối quan hệ với OPEC vì lý do chiến lược

OPEC, hay Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ, là nhóm các quốc gia sản xuất dầu lớn trên thế giới, hợp tác để kiểm soát lượng dầu bơm ra thị trường nhằm giữ giá ổn định ở mức cao. OPEC+ là phiên bản mở rộng, bao gồm cả Nga và một số đối tác khác. Việc UAE – quốc gia sản xuất dầu lớn thứ ba trong OPEC – thông báo rút khỏi cả hai tổ chức từ ngày mai đã làm rung chuyển thị trường tài chính quốc tế.

Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Al Mazrouei cho biết đây là quyết định được đưa ra sau quá trình đánh giá kỹ lưỡng về năng lực sản lượng dầu hiện tại và tầm nhìn tương lai. Hiểu một cách đơn giản, UAE cảm thấy bị kìm hãm bởi hạn ngạch sản xuất (quota – số lượng dầu được phép bơm ra thị trường) do OPEC+ áp đặt, khiến họ không thể khai thác hết công suất. Dữ liệu cho thấy UAE có khả năng sản xuất tới 5 triệu thùng dầu mỗi ngày vào năm 2027, nhưng hạn ngạch hiện tại chỉ cho phép mức 3,4 triệu thùng. Bằng cách rời đi, UAE tự do tăng sản lượng để giành lại thị phần, đồng thời đẩy nhanh quá trình đa dạng hóa nền kinh tế, nơi các ngành phi dầu mỏ hiện đã đóng góp tới 75% GDP.

Dự báo bức tranh giá dầu thế giới

Khi UAE không còn nghĩa vụ phải tuân thủ hạn ngạch, quốc gia này có thể lập tức bơm thêm 1 đến 2 triệu thùng dầu mỗi ngày ra thị trường. Lượng cung dồi dào đột ngột này sẽ tạo ra trạng thái cung vượt cầu, đẩy giá dầu vào chu kỳ giảm dài hạn, có khả năng thấp hơn từ 10 đến 20 USD/thùng so với mặt bằng giá hiện tại.

Tuy nhiên, trong ngắn hạn, giá năng lượng vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến động do các xung đột địa chính trị tại Trung Đông. Điển hình là căng thẳng leo thang tại khu vực Iran khiến eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu – luôn trong tình trạng bị đe dọa đóng cửa.

Dù vậy, xét trên bình diện chung, các nước nhập khẩu dầu mỏ như Mỹ, các quốc gia châu Âu và Ấn Độ sẽ được hưởng lợi ích rõ rệt. Nguồn năng lượng giá rẻ giúp kéo giảm áp lực lạm phát, hạ nhiệt chi phí logistics và đóng vai trò như một gói kích thích kinh tế tự nhiên. Ngược lại, Saudi Arabia, Nga và các nhà sản xuất truyền thống khác sẽ đối mặt với sự sụt giảm doanh thu nghiêm trọng và một cuộc chiến thị phần khốc liệt chưa từng có.

Việt Nam: Cơ hội gom hàng giá rẻ và những rủi ro đi kèm

Việt Nam hiện là quốc gia nhập khẩu ròng xăng dầu (lượng nhập khẩu lớn hơn xuất khẩu), phải phụ thuộc nguồn cung bên ngoài để đáp ứng hơn 70% nhu cầu tiêu thụ nội địa. Khi giá dầu thế giới hạ nhiệt do động thái của UAE, nền kinh tế Việt Nam sẽ được hưởng lợi trực tiếp và sâu rộng.

Chi phí nhập khẩu dự kiến sẽ giảm đáng kể. Thống kê cho thấy chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã phải chi 2,93 tỷ USD để nhập khẩu 3,37 triệu tấn xăng dầu. Riêng nửa đầu tháng 3, lượng nhập khẩu đã tăng vọt hơn 40% so với cùng kỳ. Với mặt bằng giá mới, những lô hàng năng lượng nhập khẩu trong thời gian tới sẽ giúp tiết kiệm nguồn ngoại tệ khổng lồ cho ngân sách quốc gia.

Ở mặt trận tiêu dùng, giá bán lẻ xăng dầu nội địa như xăng RON95 có dư địa để điều chỉnh giảm từ 5% đến 10% so với mức 24.000 đồng/lít hiện tại. Điều này trực tiếp giúp các hộ gia đình tiết kiệm chi phí sinh hoạt, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp vận tải hạ giá thành dịch vụ. Năng lượng rẻ cũng là cú hích lớn cho các ngành công nghiệp xuất khẩu chủ lực như điện tử, dệt may gia tăng năng lực cạnh tranh, có thể đóng góp thêm 0,5% đến 1% vào tăng trưởng GDP. Các nhà máy lọc hóa dầu trong nước như Nghi Sơn và Dung Quất cũng sẽ dễ dàng tiếp cận nguồn dầu thô giá rẻ từ UAE để tối ưu hóa chi phí vận hành.

Mặc dù vậy, mặt trái của vấn đề là nguồn thu từ hoạt động xuất khẩu dầu thô của Việt Nam (đạt khoảng 1,5 triệu tấn mỗi nửa năm) sẽ bị thu hẹp nhẹ. Rủi ro lớn hơn nằm ở yếu tố đứt gãy chuỗi cung ứng nếu chảo lửa Trung Đông vượt tầm kiểm soát, buộc Việt Nam phải tìm kiếm các nguồn nhập khẩu thay thế khẩn cấp với chi phí cao. Do đó, tận dụng giá dầu rẻ chỉ là giải pháp ngắn hạn. Về dài hạn, Việt Nam vẫn cần đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo như điện mặt trời và điện gió để tự chủ an ninh năng lượng, giảm thiểu sự phụ thuộc vào sự phập phù của thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Thị trường năng lượng vẫn đang có những diễn biến vô cùng phức tạp, chúng tôi sẽ liên tục cập nhật những thông tin mới nhất đến quý độc giả.